Fresk “Apoteoza Świętego Ignacego” Andrea Pozzo

04/26/2022
Kościół Sant' Ignazio w Rzymie
Kościół Sant' Ignazio w Rzymie

Prawdopodobnie najwspanialszy przykład malarstwa kwadraturowego, jaki kiedykolwiek widziano, "Apoteoza Świętego Ignacego" została stworzona przez jezuickiego brata konsekrowanego Andreę Pozzo (czasami zwanego Ojcem Pozzo), aby ozdobić kopułę, absydę i sufit w ogromnym kościele jezuickim Sant' Ignazio (św. Ignacego Loyoli) w Rzymie. Absolutne arcydzieło malarstwa barokowego, które wyznacza apogeum sztuki trompe, dyscypliny, w której architektura i malarstwo łączą się, tworząc iluzje przestrzeni i perspektywy. Innymi ważnymi włoskimi artystami baroku, którzy specjalizowali się w kwadraturze w Rzymie, byli Pietro da Cortona (1596-1669), znany z "Alegorii Boskiej Opatrzności" (1633-39) w Palazzo Barberini; i Giovanni Battista Gaulli (1639-1709), znany z fresku sufitowego "Triumf imienia Jezusa" (1674) w kościele Gesu w Rzymie.

Estetyka barokowa była szczególnie podatna na wpływ tego rodzaju budzącej podziw sztuki chrześcijańskiej, ale Pozzo i jemu współcześni korzystali również z tradycji zainicjowanych przez renesansowych quadraturisti, takich jak: Melozzo da Forli (1438-94) i Correggio (1489-1534), słynący z jego "Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny" (katedra w Parmie) (1526-30).

Apoteoza Świętego Ignacego - Andrea Pozzo
Apoteoza Świętego Ignacego - Andrea Pozzo

Analiza fresku "Apoteoza Świętego Ignacego" Andrea Pozzo

Chociaż Pozzo podejmował liczne zlecenia na ozdobienie kościołów jezuickich motywami ze sztuki biblijnej (z wykorzystaniem malowideł ściennych naznaczonych skrótem perspektywicznym oraz różnych urządzeń iluzjonistycznych, takich jak sztuczne sufity, złocenia, balustrady i inne motywy architektoniczne w stylu trompe l'oeil), to dekoracja kościoła św. Sant' Ignazio to jego pierwsza duża seria fresków. Motywem dekoracyjnym kościoła było "Życie i apoteoza św. Ignacego Loyoli" (1491-1556), założyciela Towarzystwa Jezusowego (Jezuitów) i kluczowego zwolennika bardziej doktrynalnej katolickiej sztuki kontrreformacyjnej, zapoczątkowanej przez Sobór Trydencki. Główny motyw, jakim jest alegoria Apoteozy św. Ignacego, został namalowany na suficie nawy, który wygląda jak wyniosły, sklepiony dach ozdobiony posągami, mimo że sufit jest w rzeczywistości całkowicie płaski. Pozzo jeszcze bardziej otworzył sufit nawy, malując iluzjonistyczną kopułę, otwartą na niebo i wypełnioną unoszącymi się w górę postaciami. Fresk na suficie przedstawia dzieło św. Ignacego i Towarzystwa Jezusowego; ukazuje św. Ignacego wkraczającego do Raju, witanego przez Jezusa i Dziewicę Maryję, a także celebrujego chwalebną pracę misjonarzy jezuickich na czterech kontynentach.

Oprócz fresku na suficie nawy Pozzo wykonał trzy freski w absydzie otaczającej ołtarz główny. Święty Ignacy Loyola przeżywający swoją wizję w La Storta (wysłanie św. Franciszka Ksawerego do Indii) i pozdrawiający św. Franciszka Borgię. Wreszcie Pozzo był również odpowiedzialny za fresk "Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny" na suficie kaplicy w lewym transepcie oraz fresk "Świętego Aloyziusa Gonzagi w Chwlale" na suficie kaplicy w prawym transepcie.

Zdobienia Pozzo wyznaczają najwyższe standardy dla fresków sufitowych w całej katolickiej Europie i były szeroko znane i naśladowane w kościołach zakonu jezuitów we Włoszech, Austrii, Niemczech i Europie Środkowej.

Czytaj nasz blog tutaj.